Chwalebną rzeczą jest ciągła troska o to, by tłumaczenia Biblii były coraz doskonalsze. Oprócz zupełnie nowych inicjatyw, poprawia się stare. I tak doczekaliśmy się V wydania Biblii Tysiąclecia. Doczekaliśmy się tez tego, że to poprawione wydanie trafiło do nowych lekcjonarzy.
Tylko czy zawsze zmiany idą w dobrym kierunku?
W Wielki Piątek słuchając opisu męki Pańskiej usłyszałem: „A Barabasz był rozbójnikiem” [J 18,40]
Miałem jeszcze nadzieję, że to pomyłka czytającego, ale jednak nie – tak mamy w tekście V wydania.
Oryginalny tekst w tym wersecie:
Czy tłumaczenie w V wydaniu, to które mamy obecnie w lekcjonarzu, jest błędne?
I tak i nie.
Formalnie nie jest błędne, jest słownikowo bez zarzutu.
Zanim jednak powiemy dlaczego jest błędne, małe zestawienie jak tłumacze do tej pory radzili sobie z tym wersetem, a dokładnie końcówką wersetu:
A Barabbasz był zbójca. [Biblia Jakuba Wujka]
A Barabasz był zbrodniarzem. [Biblia Tysiąclecia III]
A Barabasz był złoczyńcą. [Przekład Eugeniusza Dąbrowskiego NT]
Barabasz zaś był zbrodniarzem. [Przekład Ekumeniczny NT]
A Barabasz był bandytą. [Uwspółcześniona Biblia Gdańska]
A Barabasz był buntownikiem. [Słowo Życia NT]
I raz jeszcze:
A Barabasz był rozbójnikiem. [Biblia Tysiąclecia V]
Tak samo ma też:
A Barabasz był rozbójnikiem. [Nowa Biblia Gdańska]
Jaki mam problem z tym rozbójnikiem?
Ano taki, że urodziłem się w roku 1965. Oznacza to, że moje pokolenie, a także starsi i młodsi, słysząc słowo „rozbójnik”, widzą rozbójnika Rumcajsa. Rumcajs, czy to nam sie podoba czy nie, zawłaszczył to słowo. I trzeba się z tym liczyć.
Jeśli ktoś powie, że się czepiam, to proszę, by w Google wpisał rozbójnik i poszukał wyników graficznych.
Znajdzie:
To co proponujesz?
Przyjrzeć się kim był Barabasz.
Trzymano zaś wtedy znacznego więźnia, imieniem Barabasz. (Mt 27,16)
A był tam jeden, zwany Barabaszem, uwięziony z buntownikami, którzy w rozruchu popełnili zabójstwo. (Mk 15,7)
Był on wtrącony do więzienia za jakiś rozruch powstały w mieście i za zabójstwo. (Łk 23,19)
Czego się dowiadujemy? Barabasz nie był pospolitym więźniem. Był buntownikiem i to raczej nie szeregowym a przywódcą tych buntowników. Był winien zabójstwa.
Jak zatem przetłumaczyć?
Może tak:
A Barabasz był buntownikiem i zabójcą.
Jednak nie upieram się. Mogło zostać jak było:
A Barabasz był zbrodniarzem.
Zgadzam się z opinią Księdza. Rozbójnik – to nie brzmi poważnie, m.in. ze względu na sympatycznego Rumcajsa.
Proszę nam wytłumaczyć,na czym polegają te różne tłumaczenia, a w szczególności wyznań pochodnych.Według mojego rozeznania (nie jestem biblistą) ta różnica wynika z wieloznaczności języka aramejskiego lub greckiego, nie mówiąc o tłumaczeniach Badaczy Pisma Świętego czy Nowego Świata. Jak świadkowie Jehowy zmienili imię Boga z Jahwe na Jehowa.
Wiem że są osoby tym zainteresowane. Jestem osobą świecką i nie potrafię tego w sposób odpowiedzialny wytłumaczyć.
Bp Ryś zrobi to lepiej https://www.youtube.com/watch?v=EgIgsjgF4ok
Dziękuje
Dziękuję za interesującą dygresję.
Świetnie pamiętam Rumcajsa, ale uważam, że określenie”rozbójnik” lepiej pasuje do Barabasza.
(Rumcajs to raczej miły brodacz).
Także imię „Maja” pasuje mi do kobiety, a nie koniecznie do gatunku ulubionej pszczółki.